1.Vasiyetname yapmanın şartları nelerdir?
Vasiyet yapabilmek için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ve 15 yaşını doldurması gerekir. Ayırt etme gücü, kişinin yaptığı işlemin anlam ve sonuçlarını kavrayabilmesini ifade eder; işlem tarihindeki durum önemlidir.
Vasiyetname resmî şekilde, el yazısıyla veya kanunda belirtilen olağanüstü koşullarda sözlü olarak yapılabilir. E-posta, bilgisayar çıktısı veya yalnızca imzalanmış bir metin, el yazılı vasiyetnamenin şekil şartlarını karşılamaz.
2.Noterde resmî vasiyetname nasıl düzenlenir?
Resmî vasiyetname noter veya kanunun yetki verdiği görevli önünde, kural olarak iki tanığın katılımıyla düzenlenir. Mirasbırakan isteklerini görevliye bildirir; metin hazırlanıp kendisine okunur ve kanundaki imza, beyan ve tanıklık işlemleri tamamlanır.
Okuma yazma bilmeyen veya imza atamayan kişiler için özel bir düzenleme vardır. Tanık olamayacak kişiler ve vasiyetname lehine kazandırma yapılanların tanıklığına ilişkin yasaklar da dikkate alınmalıdır. İşlemin doğru şekli, kişinin durumuna göre noterde belirlenmelidir.
3.El yazılı vasiyetname nasıl hazırlanır?
El yazılı vasiyetnamenin tamamı mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmalı; yıl, ay ve gün belirtilmeli ve belge imzalanmalıdır. Metnin bilgisayarda hazırlanıp yalnızca imzalanması yeterli değildir. Vasiyetname saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya kanunda belirtilen yetkili makama bırakılabilir.
4.Sözlü vasiyet hangi hâllerde geçerlidir?
Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname düzenlemek mümkün değilse sözlü vasiyet yolu kullanılabilir. Mirasbırakan son isteklerini iki tanığa bildirir; tanıklardan biri bunları hemen yazar, diğerine imzalatır ve belge gecikmeden yetkili mahkemeye sunulur. Olağanüstü durum sona erip başka türde vasiyetname yapma imkânı doğduktan bir ay sonra sözlü vasiyet hükümden düşer. Bu nedenle sözlü vasiyet, olağan koşullarda tercih edilebilecek bir yöntem değildir.
5.Vasiyetname ile saklı pay tamamen kaldırılabilir mi?
Mirasbırakan, malvarlığının tamamı veya belirli bir kısmı hakkında tasarrufta bulunabilir; ancak tasarruf özgürlüğü saklı paylı mirasçıların kanuni haklarıyla sınırlıdır. Saklı payı zedelenen mirasçı koşulları varsa tenkis davası açabilir. Mirasçılıktan çıkarma ise yalnızca kanunda sayılan sebeplerle ve usulüne uygun biçimde yapılabilir.
6.Vasiyetname değiştirilebilir veya iptal ettirilebilir mi?
Mirasbırakan yeni bir vasiyetname düzenleyerek önceki vasiyetnamesinin tamamından veya bir bölümünden dönebilir; vasiyetnameyi yok etmek de bazı şartlarla dönme sonucu doğurabilir. Yeni belge önceki vasiyetnameyle çelişiyorsa, aksi açıkça anlaşılmadıkça önceki düzenlemenin yerine geçebilir.
Ayırt etme gücünün bulunmaması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, hukuka ya da ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği iptal sebebi olabilir. İptal davası için kanunda öğrenmeye bağlı bir yıllık ve ayrıca iyiniyetli davalıya karşı on, kötüniyetli davalıya karşı yirmi yıllık süreler öngörülmüştür. Süre ve başlangıç, tasarrufun türüne ve olayın özelliklerine göre hesaplanmalıdır.
7.Vasiyetname ile miras sözleşmesi arasındaki fark
Vasiyetname tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur; kişi kural olarak kanundaki şekle uyarak değiştirebilir veya geri alabilir. Miras sözleşmesi ise iki taraflıdır ve resmî vasiyetname şeklinde yapılır. Sözleşmeden dönme veya onu kaldırma, vasiyetnameye göre farklı ve daha sınırlı kurallara tabidir.
8.Sık sorulan sorular
Vasiyetnameyi el yazısıyla yazmak zorunlu mu? Hayır. Resmî vasiyetname de yapılabilir. El yazılı yöntemde ise metnin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılması gerekir.
Vasiyetname ile bütün malvarlığı bir kişiye bırakılabilir mi? Tasarruf mümkündür; fakat saklı payların ihlali hâlinde ilgili mirasçılar tenkis talep edebilir.
Vasiyetname miras sözleşmesi gibi bağlayıcı mıdır? Vasiyetname tek taraflıdır ve kural olarak geri alınabilir. Miras sözleşmesi iki taraflı ve daha farklı sona erme koşullarına tabidir.